Hoe gezond is jouw paard? > Leer er alles over op Horse Health Today, een fonkelnieuw online event! > Meer info
Paardenarts
Zoek op aandoening of onderwerp

Per 21 april 2021 moeten alle paarden in Nederland geregistreerd staan op de locatie waar ze verblijven. De nieuwe I & R wetgeving (op grond van de Europese diergezondheidsverordening) zal weinig paardenhouders zijn ontgaan. Maar hoe zit het nu precies, welke stappen moet je ondernemen om je paard en locatie te registreren en wat moet je doen als je je paard (tijdelijk) verplaatst? In dit artikel leggen we het je haarfijn uit.

Kader 1 | I&R regelgeving per 21 april 2021 voor paarden, pony’s en andere paardachtigen

Dit artikel gaat over de nieuwe regels rond de identificatie & registratie (I&R) van paarden, pony’s en andere paardachtigen op grond van de Europese Diergezondheidsverordening die per 21 april 2021 geldt. Alle paardachtigen moeten vanaf dat moment geregistreerd staan op de locatie waar ze verblijven. Daartoe moeten ze gekoppeld worden aan hun verblijfplaats in de databank van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO): de I&R-databank. In dit artikel geven we je de informatie zoals deze bij ons bekend is bij het in werking treden van de verordening. Wanneer er wijzigingen of updates zijn, verwerken we deze in dit artikel. Voor de leesbaarheid zullen we het steeds hebben over paarden, terwijl de regels steeds voor alle paardachtigen gelden. Dus ook voor pony’s, ezels en andere paardachtigen.

Paardenarts.nl-i&r-paardenpaspoorten-lokale-administratie
Sinds 21 april 2021 gelden nieuwe regels voor de identificatie en registratie van paarden. Het bijhouden van een persoonlijke administratie van veranderingen in het paardenbestand op je locatie (zoals bijvoorbeeld in het bovenstaande notitieboekje) is daar een onderdeel van.

Identificatie & Registratie (I&R)

Laten we bij het begin beginnen: I&R staat voor identificatie en registratie. Het is belangrijk om paarden te kunnen identificeren om zeker te weten met welk paard men van doen heeft en om van het individuele paard medische gegevens bij te kunnen houden, zoals vaccinaties en bepaalde medicaties.

Kader 2 | RVO: uitvoerder identificatie & registratie paarden

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voert de identificatie – en per 21 april 2021 ook de registratie van paarden op verblijfslocatie – uit in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit. De RVO houdt alle gegevens bij in de I&R-databank.

Identificatie

Vroeger werd de identificatie gedaan aan de hand van het paardenpaspoort, door middel van een schets van het paard in combinatie met een volledige beschrijving van de uiterlijke kenmerken in het paardenpaspoort. Bij sommige rassen werd ook een tattoo of brandmerk gebruikt. Paarden geboren na 1 juli 2009 moeten verplicht worden gechipt.

Veulens moeten een paspoort en chip hebben voordat ze 9 maanden oud zijn.

Als een paard of pony ouder dan 9 maanden is en geen chip en paspoort heeft, dan is het verboden om het dier te houden en/of te vervoeren. Een uitzondering daarop vormen paarden en pony’s die vóór 1 juli 2009 een paspoort hebben gekregen, maar niet gechipt zijn. Voor deze dieren is een volledige beschrijvende en ingetekende schets in het paspoort verplicht. Paardenpaspoortconsulenten en geregistreerde dierenartsen mogen paarden schetsen en een chip inbrengen. Veulens moeten op een leeftijd van 4 – 6 maanden gechipt worden, zodat vóór een leeftijd van 9 maanden het bijbehorende paspoort in huis is. Paspoorten worden verstrekt door paspoort uitgevende instanties, dat zijn de meeste Nederlandse stamboeken. In de praktijk weten we dat enkele paarden en pony’s nog geen chip hebben. Mocht jij een paard(achtige) hebben die nog geen paspoort en chip heeft, regel dit dan zo snel mogelijk!

Registratie

Met alleen het identificeren van de paarden zijn we er echter nog niet. Het is ook belangrijk om te weten waar de paarden zich bevinden in het geval van besmettelijke ziektes die een bedreiging kunnen vormen voor paarden onderling of voor de volksgezondheid. Recente uitbraken van zowel het humane COVID-19 virus als het equine herpesvirus (zoals in Valencia), laten wel zien hoe snel een uitbraak zich kan verspreiden en wat de gevolgen kunnen zijn als paarden versleept worden naar verschillende locaties, zonder dat hier controle op is. Dit is de reden dat de Europese Unie strengere eisen heeft gesteld voor de registratie van de locatie waar paarden zich bevinden. Alleen de registratie bij een paspoort uitgevende instantie is niet meer voldoende. Elk paard moet met ingang van 21 april 2021 geregistreerd staan op de locatie waar hij gehouden wordt.

In het hieronder beschreven stappenplan lees je hoe je dit regelt.

Stappenplan Identificatie & Registratie

Stap 1: Controleren of het paard al binnen de I&R-databank te vinden is

Controleer om te beginnen of je paard al bekend is binnen de I&R-databank. Hiervoor heb je het chipnummer of het UELN-levensnummer (Unique Equine Life Number) van het paard nodig, te vinden in het paspoort. De meeste paarden die in Nederland geregistreerd zijn door een paspoort uitgevende instantie, zijn al bekend in de I&R-databank en worden direct door het systeem gevonden. Wanneer dit niet het geval is, moet de exploitant van het paard (degene die de verantwoordelijkheid heeft voor de dagelijkse besluitvorming over het paard) eerst contact opnemen met de betreffende paspoort uitgevende instantie om dit alsnog te regelen.

Check het chip- of levensnummer van je paard via

chipnummer-zoektool van RVO

De paspoort uitgevende instanties zijn te vinden via:

Paardenpaspoort uitgevende Instanties

Stap 2: Het aanvragen van een uniek bedrijfsnummer (UBN)

Als stalhouder van de locatie moet je vervolgens, ongeacht of je een particulier of professional bent, een Uniek Bedrijfsnummer (UBN) aanvragen, tenzij je dit al hebt voor schapen of ander vee. In dat geval moet je wel de diersoort paardachtigen nog toevoegen aan dat UBN-nummer. Zowel het aanvragen van een UBN als het toevoegen van de diersoort paardachtige aan een bestaand UBN nummer regel je bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), op mijn.RVO.nl (tabblad ‘Registratie en melding doorgeven’, optie ‘Dierlocatie UBN registreren en wijzigen‘).

Voorafgaand aan de aanvraag is inloggen met behulp van DigiD (particulieren) of eHerkenning (ondernemers) noodzakelijk. Wanneer er geen adres bestaat van de plek waar het paard staat (bijvoorbeeld een weiland zonder straatnummer), dan moet je via coördinaten de locatie vaststellen en kan je deze daarna aanmelden voor een UBN. Bij twijfel kan je een situatieschets maken en insturen via Digitale Post op mijn.RVO.nl.

Stap 3: Koppelen van het paard aan het unieke bedrijfsnummer (UBN) van de verblijfslocatie

Per 21 april 2021 is het dus verplicht om als houder van een locatie waar paarden gehouden worden, de aanwezige paarden via mijn.rvo.nl gekoppeld te hebben aan het UBN-nummer van de locatie. Dit kun je regelen onder het kopje ‘Paarden eerste keer op UBN aanmelden’ op je persoonlijke pagina bij het RVO, waarop je kunt inloggen met je DigiD (of eHerkenning). Als je zelf paarden houdt op een locatie, of dit nu bedrijfsmatig of hobbymatig is, moet je vanaf dat moment een up-to-date registratie hebben van de dieren in de I&R-databank.

NB: Bij het koppelen van paarden ouder dan 20 jaar aan het UBN-nummer verschijnt op de website van de RVO op dit moment soms nog een foutmelding, waarbij aangegeven wordt dat de geboortedatum te ver in het verleden ligt. Het advies is om in dit geval de vroegst mogelijke geboortedatum in te voeren en dan bij de opmerkingen de correcte geboortedatum te plaatsen.

Paardenarts.nl-nieuwe i&r regels-Eveline Menke-Hobbymatige houders moeten paarden UBN registreren2
Ook hobbymatige locatiehouders moeten gehouden paarden op UBN registreren.

Stap 4: Bijhouden op welke locatie het paard verblijft

  • Verblijft een paard of pony langer dan 24 uur, maar korter dan 30 dagen, niet op het terrein? Of komt een paard of pony van buitenaf langer dan 24 uur, maar korter dan 30 dagen op je locatie te staan?
    Dan moet je dit direct noteren (zie kader 3) in een zelf bij te houden administratie (bijvoorbeeld in een schrift). Vermeld hierbij gegevens als het levensnummer of chipnummer van het betreffende paard, datum van aankomst, vertrek, import of export en UBN-nummer van de plek waar het dier vandaan komt of naartoe vertrokken is. Deze administratie moet je tenminste 3 jaar na de laatste verplaatsing bewaren.
  • Verandert een paard of pony langer dan 30 dagen van locatie?
    Dan moet er binnen 7 kalenderdagen na de verplaatsing ook een wijziging van verblijfplaats aangebracht worden in de I&R-databank (*zie kader 3)

Een uitzondering is gemaakt voor paarden die verplaatst worden naar een dekstation, trainingsstal of revalidatiestal. Hierbij hoeft alleen (binnen 7 dagen na de verplaatsing) een wijziging van UBN-nummer doorgegeven te worden in de I&R-databank, als een paard langer dan 90 dagen weggaat of zal blijven.

Komt een paard te overlijden?
Dan moet dit paard afgemeld worden in de I&R-databank via mijn.RVO.nl onder ‘dood paard melden’.

 

Kader 3 | Wanneer administreren?

Let op! Voor je eigen (thuis bij te houden) administratie geldt, dat je het direct moet noteren als een paard langer dan 24 uur van je locatie afwezig is of een paard langer dan 24 uur op jouw locatie komt te staan. Bij controle op het bedrijf moet het aantal paarden (en hun gegevens) kloppen met de administratie.

Duurt de verplaatsing korter dan 30 dagen? Dan hoef je geen melding te maken in de I&R-databank. Blijft of vertrekt een paard langer dan 30 dagen?  Dan moet je (behalve bij de in dit artikel besproken uitzonderingsgevallen) naast een notitie in je thuisadministratie ook een melding maken in de I&R-databank. Deze melding moet binnen 7 kalenderdagen na de verplaatsing worden doorgegeven via ‘Paarden aan- en afmelden’. De dag van de verplaatsing is hierbij dag nul en de melding moet uiterlijk de 7de kalenderdag na dag nul doorgegeven zijn.

Paardenarts.nl-Nieuwe I&R regels-boekje lokale administratie voor RVO (Foto Elke Hoogenboom Fotografie)
Voorbeeld van een lokale administratie in een gepersonaliseerd notitieboek. (Foto: Elke Hoogenboom Fotografie)

Informatie voor bedrijven

Voor bedrijven die met een bedrijfsmanagementsysteem (BMS) werken, geldt dat meldingen en wijzigingen doorgaans automatisch (via een rechtstreekse koppeling) doorgevoerd worden in de I&R-databank van de RVO. Maar nog niet alle softwarepakketten zijn al helemaal op de wijzigingen in de regelgeving  ingesteld, waardoor handmatige controle nodig blijft. Het is dus belangrijk dat je als stalhouder de identificatie en registratie van de paarden in de I&R-databank controleert, omdat de stalhouder verantwoordelijk is voor koppeling van de paarden aan het UBN-nummer van zijn of haar locatie.

Import en Export

Bij import en export van paarden gelden de volgende regels:

Import

Binnen EU

Als je een paard uit een ander EU-land importeert, zal het paard al een geldig paspoort hebben. Je hoeft dan geen nieuw paspoort aan te vragen. Mocht het paard toch geen geldig paspoort hebben, dan moet je dit melden bij de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, zie kader 4)

Kader 4 | De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bewaakt de veiligheid van voedsel en consumentenproducten, dierenwelzijn en natuur en houdt vanuit deze taken toezicht op de import en export van paarden.

Als het paard langer dan 30 dagen in Nederland blijft, moet je de verblijfplaats, de gegevens van het paspoort en het nummer van het gezondheidscertificaat melden in de I&R-databank via het kopje ‘Import of export melden’. Er zijn enkele uitzonderingen, namelijk:

  • als het paard maximaal 90 dagen in Nederland is voor wedstrijden, paardenrennen, shows, trainingen en sleepwerkzaamheden
  • als het gaat om een hengst die gedurende het fokseizoen in Nederland is
  • als een merrie maximaal 90 dagen voor de fokkerij in Nederland is
  • als het paard om medische redenen in een dierenkliniek is
  • als het paard binnen 10 dagen na invoer wordt geslacht

Buiten EU

Als een geïmporteerd paard uit een land buiten de EU komt en een definitieve toelating in Nederland krijgt, dan moet je binnen 30 dagen na de invoer een paspoort aanvragen of het paard laten registreren bij een paspoort uitgevende instantie.
De paspoort uitgevende instantie controleert of het paspoort voldoet aan de eisen van de Europese Unie. Als dat niet zo is, zal het paspoort worden aangepast of vervangen. Het paard wordt in dat geval uitgesloten voor humane consumptie in de toekomst.

Paardenarts.nl-Nieuwe IR regels-paardenpaspoort-geneesmiddelen worden in paspoort bijgehouden
In het paspoort wordt onder andere bijgehouden welke geneesmiddelen zijn toegediend, tenzij het paard wordt uitgesloten van slacht.

Export

Binnen EU

Als je een paard exporteert naar een ander EU-land, heb je het paspoort en de documenten voor keuring door de NVWA nodig. Als het paard langer dan 30 dagen vertrekt uit Nederland, moet je een exportmelding doen in de I&R-databank.

Buiten EU

Voor de export naar een land buiten de EU zijn het paspoort en een gezondheidscertificaat nodig. Ook hiervoor kun je bij de NVWA terecht. En ook voor landen buiten de EU geldt dat je een exportmelding moet maken in de I&R-databank, als je paard langer dan 30 dagen uit Nederland vertrekt.

Kosten

Vooralsnog worden er geen kosten in rekening gebracht voor het aanvragen van een UBN (zie kader 5). De RVO geeft aan dat in de toekomst waarschijnlijk enkele tientjes per UBN-nummer gefactureerd zullen worden, net zoals op dit moment al het geval is voor bijvoorbeeld schapen, varkens en geiten.

Kader 5 | Wanneer moet je betalen voor UBN-nummer en de registratie van paarden

NB: bij de publicatie van dit artikel in mei 2021 zijn er nog geen kosten verbonden aan het houden van een UBN-nummer voor paarden, maar dit zal in de toekomst veranderen. Het is nog onduidelijk vanaf wanneer deze kosten in rekening gebracht worden en om welk bedrag het precies zal gaan. Waarschijnlijk zal het gaan om enkele tientjes per UBN-nummer, net zoals op dit moment al het geval is voor bijvoorbeeld schapen, varkens en geiten. Zodra het zo ver is, ontvangt de houder van het UBN een factuur van de RVO.

App

Handig om te weten, is dat er ook een app van RVO beschikbaar is voor de I&R-databank. Deze app is in de App Store en Play Store te vinden onder de naam ‘I&R dieren’. Hiermee zijn diergegevens en locatiegegevens snel op te zoeken. Ook kan de app je meldingen sturen wanneer gegevens in de I&R-databank ontbreken of onjuist zijn. Het is (nog) niet mogelijk om zelf via de app meldingen te maken in de I&R-databank en bijvoorbeeld door te geven dat er een nieuw paard op je locatie is komen te staan.

Meer informatie

Een aantal veelvoorkomende vragen over de identificatie en registratie van paarden is onder dit artikel te vinden. Op de website van de RVO is ook uitvoerige informatie te vinden over het correct identificeren en registreren van paarden en over het maken van meldingen in de I&R-databank. Wanneer het niet lukt om een paard aan te melden, of bij vragen over specifieke situaties, neem contact op met de RVO.

Ook handig: de Sectorraad Paarden heeft een groot aantal verschillende casussen beschreven, waarbij uitleg wordt geven over hoe te handelen; bijvoorbeeld wanneer paarden op verschillende locaties gehouden worden.

Veelgestelde vragen

Wie is verantwoordelijk voor de identificatie van een paard of pony?

Wie is verantwoordelijk voor registratie?

Is het mogelijk om iemand te machtigen om de paarden/het paard op een locatie aan het UBN nummer te koppelen?

Wat moet je doen bij paarden met een buitenlands paspoort die zijn geïmporteerd?

Wanneer ik paarden op mijn locatie houd en er een nieuw paard op een locatie komt of juist vertrekt, hoeveel tijd heb ik dan om wijzigingen door te geven?

Wat moet ik doen bij import of export van een paard?

Wanneer moet ik melden als een paard tijdelijk elders staat?

Is het nodig om een veulen direct aan te melden?

Mijn paard is overleden. Moet ik het afmelden bij de I&R-databank?

DISCLAIMER

De informatie in dit artikel is met de grootst mogelijke zorg samengesteld en gebaseerd op informatie van de Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Sectorraad Paarden. Aan dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend.

Heb je vragen?
Neem dan contact op met de RVO. Voor vragen over paspoorten en chippen kan je in veel gevallen ook bij je eigen dierenarts terecht.

 

Met medewerking van prof. dr. Marianne M. Sloet van Oldruitenborgh-Oosterbaan, Faculteit Diergeneeskunde, Utrecht

 

Paardenarts.nl kan niet ingaan op (individuele) gezondheidsvragen. Raadpleeg hiervoor altijd je eigen / een dierenarts.