Logo Paardenartsnl

Paardenarts.nl

White Line Disease bij paarden en ezels

White Line headerHeeft jouw paard gezonde hoeven? De hoeven van paardachtigen zijn belangrijke organen. ‘No foot, no horse’ is een oud maar nog steeds geldend gezegde. Kreupelheden zijn namelijk een belangrijke oorzaak dat paarden niet gebruikt kunnen worden en de oorzaak daarvan zit vaak in de hoeven. White Line Disease is een moeilijk te herkennen afwijking van de paardenhoef.

Bij White Line Disease breken micro-organismen de verbinding tussen hoorn en het levende deel van de hoef af. Hierdoor ontstaat er een holte onder de wand en kan in ernstige gevallen het hoefbeen zakken. In het beginstadium tonen de dieren geen klachten, pijn of kreupelheid. Als het paard eenmaal kreupel is, zal de behandeling intensief en langdurig zijn. De belangrijkste behandeling bestaat uit het herhaaldelijk verwijderen van de losse delen van de wand en het optimaliseren van de stand van de hoef.

In dit artikel lees je alles over White line disease:

Lees meer over de anatomie van de hoef

Wat is White Line Disease?

White line disease (WLD) of wittelijnziekte is een steeds vaker voorkomende ziekte van de hoefschoen bij paarden, ezels en hun kruisingen. Hierbij breken micro-organismen de verbinding tussen hoorn en het levende deel van de hoefschoen af. Het proces begint altijd aan de zoolzijde van de hoef, waarna de micro-organismen zich steeds verder naar boven, richting de kroonrand zullen uitbreiden. In de aangetaste gebieden is het hoorn afgebroken en resteert een holte gevuld met droog, lichtbruin korrelig materiaal.

Detail lengtedoorsnede - gezonde hoef (Floor Bernard)Detail lengtedoorsnede - hoef met WLD (Floor Bernard)

Holte onder de hoornwand

Er ontstaat een holte onder de hoornwand, de verbinding met het levende deel van de hoef wordt aangetast en in ernstige gevallen kan het hoefbeen zakken. Als een groter deel van de wand is aangetast, kunnen paarden kreupel worden. Omdat de losse hoornwand niet zelf opnieuw kan hechten maar geheel vanuit de kroonrand nieuw moet worden opgebouwd, zal de genezing altijd lang duren.

Waar komt White Line Disease voor?

White Line Disease (WLD) komt over de gehele wereld voor bij paardachtigen van alle leeftijden en rassen. Ezelhoeven in Nederland zijn vaak aangetast. We zien WLD bij dieren met, maar ook zonder hoefbeslag en het komt nogal eens voor aan meerdere hoeven van een dier. De aangetaste plekken kunnen bij een hoef op een enkele plek of over een groot deel van de hoefschoen verspreid zijn. In veel gevallen is het toongedeelte aangetast.

Toongedeelte van de hoef

Nog steeds is niet aangetoond wat de oorzaak is van WLD. Vermoedelijk zijn er diverse factoren belangrijk en begint de ziekte doordat micro-organismen die hoorn kunnen afbreken zich gaan nestelen in een eerdere beschadiging van de hoornwand op het contactoppervlak van de zool met de grond.

Terug naar overzicht

Hoe wordt de aandoening ook wel genoemd?

White Line Disease of Wittelijnziekte is een enigszins misleidende benaming van de aandoening, omdat de ziekte in eerste instantie niet in de zogenoemde witte lijn van de hoef begint maar juist erbuiten. De witte lijn kan er wel bij betrokken raken. De aandoening wordt ook wel Seedy Toe, hoof-wall disease of schimmelinfectie van de hoef genoemd. Ook al deze namen zijn niet geheel correct, op dit moment wordt wereldwijd de benaming White Line Disease het best geacht.

Om de aandoening beter te begrijpen, is het zinvol inzicht te hebben in de anatomie van de hoefschoen, de hoornwand en zijn verbinding met de hoeflederhuid waar onder andere het hoefbeen in is ingebed. Lees hier meer over de anatomie

Terug naar overzicht

Verschijnselen

White Line Disease is een risico voor kreupelheid. Zolang er nog een klein deel van de wand los ligt, zal het paard nog niets tonen. Als grotere delen van de lederhuid los liggen kan de hoefvorm veranderen en eventueel zelfs het hoefbeen zakken. Als het hoefbeen zakt, zijn en blijven deze hoeven altijd gevoelig en zijn de dieren in de meeste gevallen ook kreupel.

WLD van ezelhoef - tussen vingertoppen het grootste deel van het ongekleurde hoorn van de wand aangetast

White Line Disease van een ezelhoef. Tussen de vingertoppen is het grootste deel van het ongekleurde hoorn van de wand aangetast.

Dieren met White Line Disease hebben vaker hoefzweren vanwege de ophoping van vuil in de ontstane openingen en holtes bij de witte lijn. Wanneer grote delen hoornwand los liggen heeft de smid moeite met het bevestigen van hoefnagels en breken gemakkelijk stukken van de hoornwand af.

Aan de zoolzijde zijn bij White Line Disease bij een schone hoef zonder ijzer altijd veranderingen te zien aan de hoornwand net buiten de witte lijn. Het proces kruipt in principe vooral langs de lamellen naar boven richting de kroonrand. De witte lijn kan eveneens betrokken worden bij het proces. Het aangetaste hoorn is te zacht, korrelig, lichtbruin van kleur. Als de aandoening snel ontwikkelt of langdurig zonder behandeling aanwezig is, zullen er holtes zijn tussen hoornwand en witte lijn die soms tot de kroonrand doorlopen. De aangetaste plekken kunnen bij een hoef op een enkele plek of over een groot deel van de hoefschoen verspreid zijn.

Terug naar overzicht 

Oorzaken

Micro-organismen

Over de oorzaak van White Line Disease (WLD) is nog weinig bekend. Men is het erover eens dat er meerdere factoren een rol spelen en dat beschadigingen van de hoornwand eigenlijk altijd de trigger zijn. Micro-organismen die in een normale omgeving voorkomen nestelen zich in de beschadigde hoornwand en vernietigen het hoorn. In door WLD aangetaste hoorn vindt men allerlei micro-organismen. Vaak een mengsel van bacteriën, gisten en schimmels maar er zijn ook WLD plekken waarin alleen bacteriën of alleen schimmels gevonden worden.

Omgeving en verzorging

Mogelijk zijn alle omstandigheden waardoor de natuurlijke afweer van het hoorn op de proef wordt gesteld primaire oorzaken. WLD wordt vaker gezien bij paarden die leven in overmatige vochtige omstandigheden net als bij paarden die leven in heel droge omgeving. Het is heel goed mogelijk dat druk op bepaalde delen van de hoornwand door onjuiste hoefstand door onjuiste of onvoldoende hoefverzorging de primaire beschadigingen veroorzaken.

Hoefbevangenheid

Ook paarden die ernstig hoefbevangen zijn geweest of chronisch hoefbevangen zijn, hebben meer kans op het krijgen van WLD doordat bij deze patiënten veranderingen zijn ontstaan aan het gebied van de witte lijn.

Beschadigingen

De onderbrekingen die ontstaan bij hoefzweren zijn eveneens een ingang voor de micro-organismen die WLD veroorzaken. Ook gaatjes door steentjes of hoefnagels kunnen een ingang zijn voor WLD.

Steentjes in de hoef gedrukt

Steentjes zoals hier in de witte lijn gedrukt  kunnen beschadigingen veroorzaken die onder andere White Line Disease tot gevolg kunnen hebben.

Terug naar overzicht 

Diagnose

De diagnose is altijd te stellen door uitgebreid visueel onderzoek van de schone hoefzool zonder hoefijzer. In de binnenste laag van de hoornwand is het hoorn zachter en korrelig van structuur. De verbinding tussen zool en wand kan breder zijn dan normaal. In verder gevorderde gevallen wordt met een metalen sonde de holle wand ontdekt.

Hoefonderzoek met hamer

Als een groot deel van de hoornwand los ligt, kan soms door met een hamer (foto boven) op de buitenzijde van de wand te kloppen het toonverschil gehoord worden. Bij een losse hoornwand klinkt het geluid holler. Bij visitatie, het onderzoek naar drukpijnlijkheid van de hoef met een grote tang, worden soms gevoelige delen van de hoef gevonden. Bij het hoefonderzoek kan een indicatie gekregen worden voor WLD. Naast pijnlijkheid kan de holle toon opvallen.

Op röntgenfoto’s kan indien een holle of losse wand gevormd is, de White Line Disease zichtbaar gemaakt worden. Hierbij kan ook duidelijk worden hoever de holte richting de kroonrand oploopt en of het hoefbeen gezakt is door verlies van contact met de hoornwand.

hoefbevangen - Paardenarts.nl - bewerkt

De verbinding tussen hoefwand en de levende delen van de hoef waaronder het hoefbeen is bijna geheel aangetast. Het hoefbeen is ernstig gekanteld en drukt tegen de zool.

Terug naar overzicht

Therapie

In eerste instantie moet in alle gevallen alle aangetaste hoorn en losliggende wand verwijderd worden door een deskundige hoefsmid en/of paardenarts. Vooraf moet, eventueel met een röntgenfoto bepaald worden tot hoever dit nodig is en bij ernstig aangetaste hoeven een plan gemaakt zijn hoe de hoef na de behandeling voldoende stabiliteit kan krijgen. Hiervoor is soms beslag of zelfs speciaal beslag nodig. Het is belangrijk dat de krachten op de hoef door correcties van de stand zo optimaal mogelijk worden gemaakt. De hoefverzorging van een hoef met uitgebreide WLD moet door de met dit probleem ervaren hoefsmid over een lange periode en frequent uitgevoerd worden.

Behandelingen met diverse desinfectantia en/of lokaal toe te passen middelen tegen schimmel worden vaak geadviseerd, maar de waarde daarvan is discutabel en nooit zinvol als het aangetaste hoorn niet verwijderd wordt.

Terug naar overzicht

Nabehandeling

De periode tussen de structurele bezoeken van de smid zal waarschijnlijk ingekort moeten worden. Overleg met je dierenarts en/of smid hoe je de huisvestingsomstandigheden voor het paard kunt verbeteren. Maak de hoeven regelmatig schoon met water en een borstel. In meer uitgebreide gevallen is het beter het paard niet te laten werken. Overleg dat met je hoefsmid en/of paardenarts.

Preventie

Controleer dagelijks de hoeven bewerkt

Controleer dagelijks de hoeven

Laat de periodieke hoefverzorging van je dier altijd over aan een gediplomeerd hoefsmid die aangesloten is bij de Nederlandse Vereniging van Hoefsmeden (NVvH).

Voorkom hoefbevangenheid, zorg voor een passend rantsoen en een goede vitaminen- en mineralenvoorziening.

Controleer de hoeven van je dier dagelijks op vastzittende steentjes, afwijkende hoorn of onderbrekingen in het hoorn.

Dagelijkse controle van de hoeven kan meehelpen WLD te voorkomen

Prognose

In een vroeg stadium, wanneer nog geen holtes gevormd zijn en het aangetaste weefsel geheel verwijderd kan worden bij een normale bekapbeurt, kan het probleem met goede normale hoefverzorging gestopt worden.

Gevallen die onjuist behandeld worden of erg laat ontdekt worden zijn veel moeilijker te genezen. Wanneer grote delen van de hoefwand los zijn, uitgebreide delen van de hoefwand afbrokkelen en het hoefbeen gaat zakken is genezing soms niet meer haalbaar.

 

Auteur: Floor Bernard | Illustraties: Floor Bernard, Paardenpraktijk Utrecht 

Mis geen veterinaire informatie meer!

Onze Business partners


Link naar deze pagina: https://www.paardenarts.nl/kennisbank/white-line-disease-bij-paarden-en-ezels/