Logo Paardenartsnl

Paardenarts.nl

Luchtwegen van het paard

header luchtwegenIeder paard hoest wel eens. Het is dan moeilijk voor de eigenaar om te bepalen of het een onschuldig ‘kuchje’ is of een serieuzer probleem. Vooral in het najaar en de winter zijn er veel meldingen bij de dierenarts van hoestende of benauwde paarden. Een gezond paard hoest niet en heeft geen snotterige neus (behalve wat waterig vocht). Wanneer een paard hoest komt dat door prikkeling van de hoestzenuwen; deze bevinden zich in de keel, luchtpijp en longvliezen maar niet in het diepere longweefsel.

De luchtwegen van het paard

Net als mensen heeft een paard zuurstof nodig om goed te kunnen functioneren. De luchtwegen van het paard kunnen onderverdeeld worden in:

  • De voorste luchtwegen (neusgangen en luchtpijp)
  • De achterste luchtwegen (bronchiën, bronchiolen en longblaasjes in de longen)

Via de neusgaten wordt zuurstofhoudende buitenlucht ingeademd. Deze lucht komt via de neusholte, keel en luchtpijp in de longen terecht. Je zou de vorm van de luchtwegen kunnen vergelijken met een omgekeerde boom. De stam van de boom stelt de luchtpijp voor. Deze is hol en heeft een versteviging van kraakbeenringen. De bronchiën vertakken zich als het ware naar kleinere holle buisjes van kraakbeen. Dit zijn de kleine bronchiën. Aan het einde van de bronchiën bevinden zich nog kleinere buisjes, deze hebben geen kraakbeen meer en worden door spieren opengehouden, dit zijn de bronchiolen. De bronchiolen monden uiteindelijk uit in longblaasjes. In de longblaasjes vindt er gaswisseling plaats; zuurstof gaat het lichaam in en afvalgassen (waaronder koolstofdioxide) verlaten het lichaam.

Advertentie

Longweefsel is van nature elastisch. Door het oprekken van de elastische bestanddelen tijdens de inademing (longen worden groter omdat ze worden volgezogen met lucht, dit wordt gedaan door de ademhalingsspieren en het middenrif) kan de uitademing vrijwel zonder enige inspanning plaatsvinden (als het ware een ballon die leegloopt).

De luchtwegen van het paard zijn voorzien van trilhaarcellen en slijmproducerende kliercellen. Deze houden de longen doorgaans goed schoon. Het slijm neemt het binnengekomen stof en/of de ziekteverwekkers op en de trilharen werken deze weer naar buiten.

Geïrriteerde luchtwegen, bronchitis

Door het inademen van stofdeeltjes en/of door een infectie kunnen de luchtwegen geïrriteerd raken. In de ze gevallen wordt er door de kliercellen meer slijm aangemaakt in de luchtwegen om al dit materiaal op te vangen en schoon te maken. Wanneer de trilhaarcellen het overmatig slijm met afvalstoffen afvoeren kan dit leiden tot neusuitvloeiing en/of hoest.

Veel voorkomende oorzaken van (stof)irritatie zijn:

  • Onvoldoende ventilatie / tocht (denk aan ammoniak)
  • Zeer droog voer of bodembedekking (met name stro)

Acute luchtweginfectie

Wanneer een ziekteverwekker (in eerste instantie vaak virale infecties) voor ontsteking van de luchtwegen zorgt, spreekt men van een luchtweginfectie. De problemen ten gevolge van zo’n infectie kunnen snel ontstaan, afhankelijk van de uitgebreidheid van de aandoening kan een paard (erg) benauwd worden.

Verschijnselen bij een acute luchtweginfectie

  • Sloom en lusteloos
  • Koorts tot (hoge) koorts
  • Hoesten/neusuitvloeiing
  • Benauwdheid

Een infectie veroorzaakt gemakkelijk een beschadiging van de trilhaarcellen in de luchtwegen. Hierdoor wordt er minder slijm afgevoerd dan noodzakelijk is. Het slijm en vuil dat achterblijft in de longen vormt (naast irritatie en hoest) een prima leefomgeving voor bacteriën. De kans dat zo’n bacterie voor een secondaire infectie zorgt, wordt dus groter naarmate het paard langer kampt met een ontsteking van de luchtwegen. Daarnaast verkeert de afweer van de luchtwegen in een verhoogde stand van paraatheid; het is mogelijk dat ze gaan reageren op anderszins normale (stof)deeltjes, je paard kan dan een (stof)allergie ontwikkelen. Raadpleeg dus tijdig de dierenarts.

Astma en bronchitis bij paarden

Bij overgevoeligheid voor normaliter ongevaarlijk stof wordt er gesproken van een allergie / RAO (Recurrent Airway Obstruction). Stof bevat vaak schimmels, schimmelsporen en bacteriën die een allergische reactie (astma) van de luchtwegen kunnen veroorzaken met tot gevolg een hogere slijmproductie en vernauwing van de luchtwegen (bronchoconstrictie). Dit taaie slijm kan vaak moeilijk worden opgehoest en blijft in de longen. Hierdoor wordt er wederom meer slijm aangemaakt en op deze manier verloopt bronchitis vaak in een vicieuze cirkel. Bronchoconstrictie, oftewel het samentrekken van de spiervezels die normaalgesproken de longbuisjes (kleine bronchien en bronchiolen) openhouden. Het spreekt voor zich dat het samentrekken van deze spiertjes ervoor zorgt dat de diameter van de longbuisjes afneemt. Dit zorgt samen met de ophoping van slijm dat je paard benauwd wordt. Vaak zie je benauwdheid als een geforceerde in- en uitademing; hierbij kan er sprake zijn van:

  • een duidelijke buikbeweging
  • wijde neusvleugels
  • bijgeluiden/hoesten
  • en in sommige gevallen zelf heen en weer bewegen van de anus

Chronische luchtwegproblemen

Als een paardenlong reeds te kampen heeft met een infectie of andere acute luchtwegproblemen waarbij extra slijm wordt aangemaakt, dan kan een stoffige stal, zeer droog voer of een scherpe lucht van bijvoorbeeld ammoniak al gauw voor extra irritatie zorgen. De overprikkelde long kan lang of zelfs blijvend (chronisch) geïrriteerd raken waardoor er steeds extra slijm wordt geproduceerd en er op den duur ook onomkeerbare schade ontstaat (dampigheid).

COPD, Longemfyseem, dampig

Wanneer een paard chronische luchtwegproblemen heeft, kan dit leiden tot ernstige problemen zoals beschadiging van de longblaasjes en de aanmaak van stug (litteken) longweefsel.

De longblaasjes zuigen zich bij een ademhaling vol met lucht, maar het uitstromen wordt bemoeilijkt door het slijm, spiervernauwing en littekenvorming die de longbuisjes blokkeren. Er komt dus meer lucht binnen dan er weer uitstroomt. Doordat er bij iedere ademhaling meer lucht in het blaasje komt dan er uit gaat, kan het longblaasje overvol raken en zelfs knappen. Dit is onherstelbaar. De geknapte longblaasjes zorgen er voor dat de long niet meer optimaal kan functioneren. Dit heet longemfyseem.

Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is een verzamelnaam van verschillende chronische aandoeningen waarbij de elasticiteit van het longweefsel is afgenomen. Normaal gesproken kost het een paard weinig moeite om in- en uit te ademen, het is een heel efficiënt proces. Maar in dit geval kost het uitademen extra inspanning van het paardenlichaam omdat de longen niet meer elastisch samenvallen. Het lichaam helpt ´bewust´ mee om de lucht weer naar buiten te krijgen.

Dampigheid veroorzaakt een verslechtering van de conditie en minder uithoudingsvermogen. Het paard kan zo bij inspanning moeilijker ademhalen en krijgt het eerder benauwd. Bij plotselinge of heftige inspanning en in een later stadium ook in rust kan het paard schokkerig gaan ademhalen. De schade die past bij longemfyseem is onherstelbaar en een paard kan dus blijvend benauwd worden door deze problemen. Het is dus van groot belang dat er bij luchtwegproblemen in een vroeg stadium een dierenarts wordt geraadpleegd!

Tips ter ondersteuning bij luchtwegproblemen

Naast het advies en/of de behandeling van de dierenarts kun je als paardenhouder zelf ook ondersteunen bij preventie of herstel van longproblemen bij je paard. Zo kun je bijvoorbeeld zorgen dat de prikkels (zoals stof) voor je paard worden verminderd, dit kan als volgt:

  • Veel weidegang om stoffige stal-uren te verminderen
  • Tocht voorkomen
  • Minder stoffige stalbodem (stro) door over te gaan op vlas of houtsnippers
  • Schone stal zonder scherpe ammoniaklucht
  • Hooi vooraf bevochtigen zodat het minder stoffig is
  • Regelmatig enten tegen Equine Influenza

Info over Equine Influenza

 

Wees er snel bij en raadpleeg eerst de dierenarts

Er staat op het internet veel geschreven over hoest bij paarden. Daarnaast zijn er veel ‘zogenaamde’ zelfzorgmiddelen te vinden. Het is zeker niet aan te raden om eerst zelf aan de slag te gaan met deze middelen. Het is belangrijk is om zo snel mogelijk de oorzaak te achterhalen met behulp van de dierenarts. Hierdoor vermindert de kans op complicaties. Nadien kan de dierenarts eventueel bepaalde ondersteunende producten adviseren. Wees er dus snel bij.

Auteur: Mark van Manen

 

Info Rhino/EHV preventie

 

Gerelateerde artikelen:

Vaccineren | Dampigheid | Rhinopneumonie | Cornage

Mis geen veterinaire informatie meer!

Onze Business partners


Link naar deze pagina: https://www.paardenarts.nl/kennisbank/luchtwegen-van-het-paard/